Site Loader

Z punktu widzenia mojego dotychczasowego doświadczenia już wiem, że świadomość w stosowaniu miejscowo sterydów w AZS jest bardzo istotna w leczeniu. Ogólnie mówiąc leki te spełniają swoją rolę w łagodzeniu stanów zapalnych skóry. Dermatolodzy oraz alergolodzy najczęściej przepisują właśnie tego typu maści przeciwzapalne uspokajając nas byśmy się ich nie bali – według mnie to najprostsze rozwiązanie. Choć wiadomo, że sterydy są lekami o dość szerokim spektrum potencjalnych działań niepożądanych. Używane krótko są stosunkowo bezpieczne, podczas gdy długofalowe stosowanie może powodować poważne i nieodwracalne skutki.

Niejednokrotnie podczas wizyt u specjalistów spotkałam się z niewystarczającą ilością przekazywanych informacji dotyczących stosowania lekarstw min. glikokortykosteroidów. Mój synek zaczął miejscowe leczenie hydrokortyzonem po 1 roku życia. Zaufanie do lekarza przełożyłam ponad podjęcie działań związanych z pogłębianiem wiedzy o stosowaniu mGKS, której niestety nie posiadałam, a na tamten czas nie robiłam nic by ją uzupełnić.  Lekarz zalecił więc stosowaliśmy. Dlatego też, tym wpisem apeluję do rodziców

poszerzajmy swoją świadomość, wiedzę dotyczącą leczenia dzieci po to aby weryfikować zalecenia lekarzy, które nie zawsze mogą być słuszne i trafne dla naszych pociech.

Steryd na recepcie – ok, ale jaki?

Na rynku farmaceutycznym istnieje wiele maści z glikokortykosteroidami. Posiadają one różną moc w swoim działaniu przeciwzapalnym. Im większa siła tym większe ryzyko skutków ubocznych.  Według klasyfikacji pod kątem działania rozróżnia się 7 grup – od najsilniejszych do najsłabszych.

Klasyfikacja amerykańska – VII GRUP

 GRUPANazwa międzynarodowaNazwa handlowa
NajsilniejszeIpropionian klobetazolu, dipropionian betametazonuDermovate – maść, krem 0,05%
Diprolene – maść, krem 0,05%
IIdipropionian betametazonu
pirośluzan mometazonu  
Diprosone  – maść, 0,05%
Elocom – maść 0,1%
IIIpropionian flutykazonu
dipropionian betametazonu    
Cutivate – maść 0,005%
Kuterid
IVpirośluzan mometazonu acetonid fluocynolonuElocom – krem 0,1% Flucinar – maść 0,025%
NajsłabszeVpropionian flutykazonu acetonid fluocynolonu    Cutivate – krem 0,05%
Flucinar – krem 0,025%
VIacetonid fluocynolonu
piwalan flumetazonu
Polcortolon – krem 0,1%
Lorinden – krem 0,02%
VIIhydrokortyzon
prednizolon
metyloprednizolon
Hydrokortyzon -krem 1%
Mecortolon – krem 0,5%
Tabela 1. Klasyfikacja amerykańska glikokortykosteroidów (mGKS) w zależności od siły działania (z uwzględnieniem najczęściej stosowanych preparatów w Polsce  [1]

[1] Polskie Towarzystwo Chorób Atopowych, Atopia nr 1/2020, s 25, https://drive.google.com/file/d/1bd9DCiEUStDcCSsp-jzltTPUqsVl9aSU/view

Klasyfikacja europejska – IV GRUPY

 GRUPANazwa międzynarodowa
NajsłabszeImetyloprednizolon
hydrokortyzon
prednizolon
ŚrednieIIklobetazon
maślan hydrokortyzonu
flumetazon
fluokortyna
fluperolon
fluorometolon
fluprednidene
desonide
triamcynolon
alklometazon
butepran hydrokortyzonu
deksametazon
klokortolon
kombinacje kortykosteroidów 
SilneIIIbetametazon
fluklorolon
dezoksymazon
acetonid fluocynolonu
fluokortolon
diflukortolon
fludroksykortyd
fluocynonid
budezonid
diflorazon
amcynonid
halometazon
mometazon
aceponian metyloprednizolonu
beklometazon
aceponian hydrokortyzonu
flutikazon
prednicarbat
difluprednate
ulobetasol
NajsilniejszeIVklobetazol
halcynonid
Tabela 2. Klasyfikacja europejska glikokortykosteroidów (mGKS) w zależności od siły działania  

Po otrzymaniu recepty na maść/krem w gotowej lub robionej postaci warto sprawdzić w jakiej grupie znajduje się lek. W przypadku maści/kremów gotowych mamy zawsze dostępną również ulotkę, z którą należy wnikliwie się zapoznać.

Lepszy lek robiony czy gotowy ze glikokortykosteroidem?

Maści recepturowe są zdecydowanie bardziej korzystne pod względem doboru indywidualnej ilości dawek leków przez lekarza (co sprawdzi się lepiej u młodszych dzieci). Dodatkowo wzbogacone są o składniki np. regenerujące, złuszczające, ochronne, przeciwświądowe, antybakteryjne, przeciwgrzybiczne itp., gdzie lekarz ma pełny wachlarz możliwości ich doboru do postawionej diagnozy i potrzeb małego pacjenta. Ponadto w składzie nie będzie konserwantów, ale jej przydatność do użytku będzie krótka.  Maść robiona na zlecenie będzie bardziej wydajna co sprawdzi się na rozleglejsze zmiany skóry. ]

Maści gotowe zawierają steryd w stężeniu od 0,25% do 2,5%. Posiadają różną pojemność, zazwyczaj do 30g. Sprawdzą się one zdecydowanie na małe powierzchnie lub na te najbardziej zaostrzone zmiany zapalne. Pozwolą na lepsze kontrolowanie ilości aplikacji, tak by nie przesadzać z nakładaniem.

Jaką ilość maści/kremu ze sterydem nakładać na zmiany zapalne? Przyjęta jest reguła „opuszki palca” FTU (finger tip unit)= 0,5 g maści/kremu wyciśniętej przez końcówkę o średnicy 5 mm. Miarę FTU tyczy się maści/kremów gotowych nie recepturowych.  Jest to miara zaczynająca się od czubka palca do pierwszego zgięcia stawowego, na którą aplikuje się maść.

Powierzchnia3-6 msc.1-2 lata3-5 lat6-10 latdorosły
Cała twarz i szyja11,51,522,5
Całe ramię i ręka11,522,54
Cały przód klatki piersiowej i brzuch7233,57
Całe plecy wraz z pośladkami1,533,557
Cała noga i stopa1,5234,58

[2] Polskie Towarzystwo Chorób Atopowych, Atopia nr 1/2020, s 26, https://drive.google.com/file/d/1bd9DCiEUStDcCSsp-jzltTPUqsVl9aSU/view

sterydy-azs

Ochrona podczas stosowania


Należy zwrócić szczególną uwagę na ochronę podczas stosowania glikokortykosteroidów:

  • unikanie aplikacji maści na twarz, szyje, fałdy skórne, krocze oraz duże powierzchnie ciała
  • rozważne aplikacja maści sterydowej (patrz tabela wyżej)
  • unikanie okluzji (opatrunków suchych/mokrych u najmłodszych pacjentów)
  • nie stosowanie sterydów po szczepieniach ochronnych
  • należy pamiętać o ochronie przeciwsłonecznej miejsc, które były poddane miejscowo sterydem

Terapia proaktywna w stosowaniu sterydów

Stosunkowo niedawno dowiedziałam się o terapii proaktywnej dotyczącej stosowania sterydów z wideoczatu na fanpage’u Polskiego Towarzystwa Chorób Atopowych projekt #sosatopia[3]. W naszym leczeniu maść była zawsze gwałtowanie odstawiana po złagodzeniu/wyleczeniu stanu zapalnego skóry.

Zalecane leczenie glikokortykosteroidami:

10-14 dni – codziennie
Po wyciszeniu się zmian skórnych – co drugi dzień przez kolejne dwa tygodnie
Później dwa razy w tygodniu przez miesiąc lub 6 tygodni

Po wyciszeniu zmian przejście na maści z inhibitory kalcyneuryny, które mogą być bezpiecznie stosowane nawet przez rok.

Terapia proaktywna ma wydłużyć czas remisji klinicznej tak by nawrotów stanów zapalnych skóry było jak najmniej.


[3] prof. dr hab. n. med. Joanna Narbutt  i prof. dr hab. n. med. Aleksandra Lesiak Fanpage facebook Polskie Towarzystwo Chorób Atopowych SOS ATOPIA LIVE, transmisja czas 27:10 – 28:30 https://www.facebook.com/1667187636933295/videos/2427557807575012

Stosowanie miejscowo sterydów – posiadajmy wiedzę o skutkach ubocznych

Działania niepożądane:

  • ścieńczenie naskórka i skóry właściwej
  • rozstępy;
  • zanik tkanki podskórnej;
  • trądzik posteroidowy oraz nasilenie objawów trądziku pospolitego i różowatego;
  • zapalenie okołoustne;
  • zapalenie mieszków włosowych;
  • przebarwienia;
  • odbarwienia;
  • nadmierne owłosienie;
  • teleangiektazje
  • utrwalony rumień
  • zwiększoną skłonność do zakażeń bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych i pasożytniczych skór
  • upośledzenie gojenia się ran i owrzodzeń
  • ziarniniaka pieluszkowego pośladków
  • alergię kontaktową na GKS

Sterydy w naszej terapii AZS

Obecnie w leczeniu syna zaprzestaliśmy stosowania maści ze sterydami, które zastąpiliśmy maścią z inhibitorami kalcyneuryny – Protopic w stężeniu 0,1% (stężenie dla osób dorosłych). Uważam, że długotrwałe stosowanie u dziecka sterydów wplątało nas w błędne koło. Maści zaleczały stany zapalne tylko na chwilę natomiast stan skóry uległ pogorszeniu, gdzie np. obserwujemy już odbarwienia skórne. Na tą chwilę zaostrzenia zapalne się złagodziły i jesteśmy na etapie leczenia proaktywnego maścią Protopic.

Moja misją i zamierzeniem tworzenia tekstów na podstawie doświadczeń własnych o AZS jest zsolidaryzowanie się z rodzicami borykającycmi się z podobnymi problemami. Mam nadzieję, że trafię choć do jednego rodzica rozpoczynającego terapię miejscową sterydami u swojego dziecka z AZS. Jestem otwarta i chętnie poczytam o Waszych doświadczeniach więc jak tylko macie chwilę czasu i ochotę piszcie. W grupie siła🙂


Bibliografia:
Polskie Towarzystwo Chorób Atopowych, Atopia nr 1/2020, s 25-26, [LINK]

Paulina Ociepka, Hydrokortyzon – co to za maść, zastosowanie, przeciwwskazania, dawkowanie i skutki uboczne [LINK]

Polskie Towarzystwo Studentów Farmacji  2020 Z pamiętnika stażysty: Receptura apteczna – przykłady maści [LINK]

Tabela. Podział dostępnych w Polsce miejscowych glikokortykosteroidów pod względem siły działania [LINK]

Andrzej Kaszuba, Marta Pastuszka, Aleksandra Kaszuba, Miejscowe glikokortykosteroidy w leczeniu chorób skóry — zalecane standardy postępowania [LINK]

prof. dr hab. n. med. Joanna Narbutt  i prof. dr hab. n. med. Aleksandra Lesiak Fanpage facebook Polskie Towarzystwo Chorób Atopowych SOS ATOPIA LIVE, transmisja czas 27:10 – 28:30 [LINK]

Indeks ATC/DDC [LINK]
Indeks ATC [LINK]

Alicja Fątowicz